Hala bitcoinin ne olduğunu tam olarak anlamadın mı? Okuduğun bütün açıklamalar kafanı daha çok mu karıştırdı? Biri güzel ve basit bir şekilde bitcoin nedir diye anlatsın mı istiyorsun? O zaman bu yazı tam sana göre!

image

Parktaki bir bankta oturuyoruz. Hava çok güzel ve günümüz çok iyi geçiyor.

Yanımda bir adet elma var ve onu sana veriyorum.

Şu anda sende bir adet elma var ve bende hiç yok.

Çok kolay oldu, değil mi ?

Hadi neler olduğuna bir kez daha bakalım:

Benim elmam fiziksel olarak senin eline konuldu.

Bunun olduğunu biliyorsun. Ben oradaydım. Sen de oradaydın. Elmaya dokundun.
Bu transferi gerçekleştirmek için üçüncü bir kişinin yardımına ihtiyacınız yoktu. Sarı Çizmeli Mehmet Ağayı, bizimle bankta oturup elmanın benden sana geçtiğini onaylaması için bu işin içine dahil etmemize gerek kalmadı.

Elma artık senin! Sana başka bir elma daha veremem çünkü bende hiç kalmadı. Artık elmayı kontrol de edemem. Elma tamamen benim mülkiyetimden çıktı. Artık elmanın bütün kontrolü sende. İstersen onu bir arkadaşına verebilirsin, sonra o arkadaşın da başka bir arkadaşına verebilir. Bu böyle devam eder.

Kısaca kişiler arası alışveriş böyle bir şey. Bu bir karpuz, kitap, on kuruş, yada bir lira olsaydı da aşağı yukarı aynı şekilde olacaktı.

Neyse, konuyu daha fazla dağıtmayalım.

Elmaya geri dönelim!

image

Şimdi, benim bir adet sanal elmam var. Bu sanal elmayı sana verdim.

Şimdi işler enteresan bir hal almaya başladı!

Önceden benim olan bu sanal elmanın, kesinkes senin olduğunu nasıl bilebilirsin? Bunun üstüne bir saniye düşün.

 

Çok daha karmaşık, değil mi? Aynı elmayı Sarı Çizmeli Mehmet Ağaya e-posta eklentisi olarak atmadığımı nasıl bilebilirsin? Yada arkadaşın Ali’ye? Yada arkadaşım Ayşe’ye?

Belki bilgisayarımda aynı sanal elmanın bir düzine daha kopyasını yaptım. Belki de o sanal elmayı internete koydum ve milyonlarca kişi indirdi.

Gördüğün gibi, sanal alışveriş işi biraz problemli. Sanal elmaları yollamak, fiziksel elmaları yollamak gibi değil.
Bazı zeki bilim insanları bu probleme isim bile vermiş: Çifte Harcama Problemi. Ama bunun hakkında fazla kafa yormana gerek yok. Bütün bilmen gereken, bu problem onları bir süre şaşkına çevirdi ve asla çözemediler.

Şimdiye kadar.

Hadi şimdi kendimiz bir çözüm bulmaya çalışalım.

Hesap Defterleri

image

Belki bu sanal elmaların bir hesap defterinde kayıtlarının tutulması gerekiyordur. Hesap defterini bütün alışverişlerinizi tuttuğunuz bir defter olarak düşünebilirsin.

Bu hesap defteri de sanal olacağı için kendi ortamına ihtiyacı olacaktır ve birinin onunla ilgilenmesi gerekecektir.

World of Warcraft oyunundaki gibi düşünelim. Bu online oyunu yapan Blizzard firmasının oyunda bulunan bütün nadir alevli ateş kılıçlarını tuttuğu bir “sanal hesap defteri” var. Mükemmel, onlar gibi birileri de bizim sanal elmalarımızın kayıtlarını tutabilir. Problemi çözdük!

 

Problemler

Fakat ortada bazı problemler var:

 

1) Ya Blizzard firmasındaki biri daha fazlasını oluşturursa? İstediği zaman kendi hesabına birkaç tane sanal elma ekleyebilir!

2) Tam olarak parktaki bankta oturduğumuz gün gibi değil. O zaman sadece ben ve sen vardık. Blizzard’a gitmek, Sarı Çizmeli Mehmet Ağayı(üçüncü bir kişiyi) banktaki alışverişimize dahil etmek gibi. Sanal elmamı sana nasıl verebilirim? Bilirsin, her zamanki şekilde.

Parktaki alışverişimizi en benzer şekilde sanal ortama taşımamızın bir yolu var mı? Zor gibi görünüyor…

                                                                                 .   .   .
Çözüm

image

Şunu düşündün mü, ya hesap defterini herkese verseydik? Hesap defteri Blizzard firmasının bilgisayarında bulunmak yerine, herkesin bilgisayarında bulunsaydı. Sanal elmalarla şimdiye kadar yapılmış ve yapılacak bütün alışverişler bu hesap defterlerinde kayıt altına alınsaydı.

Bu kandırılamaz olur. Sana elimde olmayan sanal elmalardan yollayamam çünkü bu işlem, sistemdeki herkesin elinde bulunan hesap defteriyle eşleşmez. Yenmesi çok zor bir sistem olurdu. Özellikle çok büyürse.

Tek bir kişi tarafından kontrol edilmediği için, birinin kendine daha çok sanal elma ekleme ihtimali de olmayacağını biliyorum. Sistemin kuralları daha başlangıçta tanımlanmış olur. Bütün kodlar ve kurallar açık kaynaklıdır. Zeki insanların katkı, bakım, geliştirme yapması ve kontrol etmesi için her zaman ulaşılabilirdir.

Bu sisteme sen de dahil olabilir ve hesap defterini güncelleyip, her şeyin eşleştiğinden emin olabilirsin. Bu uğraşın için ödül olarak 25 sanal elma alabilirsin. Aslında bakarsan, bu yöntem sistem içinde sanal elma oluşturmak için tek yol.

Fazla basitleştirmiş oldum
… ama bu anlattığım sistem zaten var. Buna bitcoin protokolü diyorlar. Ve o sanal elmalara bu sistemde bitcoin diyorlar. Heyecan verici!

Ne olduğunu gördün mü? Herkese açık hesap defterinin bize ne fayda sağladığını?
1) Açık kaynaklı olduğunu hatırladın mı? Toplam elmaların sayısı daha başlangıçta hesap defterine işlenmiş.
Var olan bütün elmaların sayısını biliyorum. Sistem içinde sayılı olduklarını da biliyorum.

2) Artık bir alışveriş yaptığımda elimdeki sanal elmaların artık benden çıktığını ve tamamen senin olduğunu
biliyorum. Eskiden sanal şeyler hakkında bunu söyleyemiyordum. Bu işlem herkese açık hesap defterine
yazılacak ve kontrol edilebilir olacak.

 

3) Hesap defteri herkese açık ve herkesin elinde olduğundan kimsenin hile yapmadığını, ekstra kopyalar oluşturmadığını, yada aynı elmayı 2-3 kere yollamadığını kanıtlamak için 3. bir kişi olan Sarı Çizmeli
Mehmet Ağaya da ihtiyacım yok.

Sistemin içinde, sanal elmaların alışverişi aynı fiziksel elmalarınki gibi. Fiziksel elmanın benim elimden çıkıp senin eline geçmesi kadar iyi. Ve aynı parktaki bankta olduğu gibi alışveriş sadece 2 kişiyi içeriyor. Sen ve ben – işlemin kanıtlanması için Sarı Çizmeli Mehmet Ağaya ihtiyacımız kalmadı.

Başka bir deyişle, aynı fiziksel bir obje gibi hareket ediyor.

Ama daha iyi olan ne biliyor musun? Yine de sanal olması. Şimdi, 1000 elma yada 1 milyon elma hatta 0.0000001 elma ile işlem yapabiliriz. Tek bir tuşa tıklayarak yollayabilirim ve sen Tanzanya’da olsan bile sanal cüzdanına gidecektir.

Hatta bu sanal elmaların üstüne başka sanal şeyler de yapabilirim! Nasıl olsa hepsi dijital. Belki üstüne bir yazı eklerim – bir dijital not. Yada daha önemli şeyler ekleyebilirim; mesela kontrat, hisse senedi, yada kimlik kartı.

 

Bu harika değil mi! Peki bu “sanal elmalara” nasıl bir değer vermeliyiz? Oldukça faydalı değiller mi?

Şu anda bir sürü insan bunun üzerine tartışıyor. Ekonomi okulları arasında tartışmalar sürüyor. Politikacılar arasında. Yazılımcılar arasında. Ama hepsini dinleme. Bazıları gerçekten akıllılar. Bazıları yanlış bilgilendirilmişler. Bazıları sistemin değerinin çok fazla olduğunu, bazıları ise tamamen değersiz olduğunu söylüyor. Bazıları sayılarla konuşuyor: “elma” başına 10000 dolar gibi. Bazıları dijital altın olduğunu söylüyor. Bazıları bir para birimi. Lalelere benzediğini söyleyen bile var. Bazıları dünyayı değiştireceğini söylerken bazıları ise balon olduğunu söylüyor.

Bunun hakkında benim de kendi fikrim var.

Ama o hikaye başka zaman için. Neyse, şu anda insanların bir çoğundan daha fazla şey biliyorsun.

Kafanıza takılanları ve sorularınızı tartışmaya buradan katılarak sorabilirsiniz.

 

E-Posta Aboneliği

Güncellemeler ve Yeni Haberler için abone olun