Avukatların ve noterlerin korkulu rüyası akıllı sözleşmeler

Blockchain ile ilgili en iyi şeylerden biri, tüm kullanıcılar arasında var olan merkezi olmayan bir sistem olduğundan aracılara ödeme yapmanıza gerek yoktur ve size zamandan ve çatışmadan tasarruf sağlar.  Blockchainlerin de kendine özgü problemleri vardır, ancak geleneksel sistemlere kıyasla belirgin derecede hızlı, daha ucuz ve daha güvenli oldukları için bankalar ve hükümetler de onlara yöneliyorlar.

1994’te hukuk profesörü ve bilgisayar bilimcisi olan Nick Szabo, merkezsiz defterlerin akıllı sözleşmeler için kullanılabileceğini fark etti. Bu biçimde, sözleşmeler bilgisayar kodu haline dönüştürülebilir, saklanır, sistem üzerinde kopyalanır ve blockchaini çalıştıran bilgisayar ağı tarafından denetlenebilir.

Akıllı Sözleşmeler Nedir?

Akıllı sözleşmeler yada akıllı kontratlar, bir arabulucuya ihtiyaç duymadan para, mülk, hisse senedi veya değerli herhangi bir şeyi şeffaf, tartışmasız bir şekilde takas etmenize yardımcı olur.

Akıllı sözleşmeleri tanımlamanın en iyi yolu, teknolojiyi bir otomat ile karşılaştırmaktır. Normalde bir avukata yada notere gider, ücreti öder ve dokümanınızı alana kadar beklersiniz. Akıllı sözleşmelerle birlikte otomata yani hesap defterine bitcoin yada başka bir kripto para atarsınız ve dokümanlarınız hesabınızda belirir. Daha da önemlisi, akıllı sözleşmeler sadece bir sözleşmeyle ilgili kuralları ve cezaları geleneksel bir sözleşmeyle aynı şekilde tanımlamakla kalmaz aynı zamanda bu yükümlülükleri de otomatik olarak uygular.

 

Akıllı Sözleşmeler Nedir

Ethereum’un 22 yaşındaki programcısı Vitalik Buterin, DC Blockchain Zirvesinde akıllı sözleşme yaklaşımıyla bir varlığın veya para biriminin bir programa aktarılmasını açıkladı:

Ve program bu kodu çalıştırır. Bir noktada bir koşulun otomatik olarak geçerliliğini belirler ve otomatik olarak varlığın hangi kişiye yada varlığı gönderen kişiye mi geri döneceğine karar verir. Bu arada, merkezi olmayan defter de belgeyi depolar, çoğaltır ve belgeye belirli bir güvenlik ve değişmezlik kazandırır.

 

Örnek

Benden bir daire kiraladığınızı düşünün. Bunu blockchain aracılığıyla kripto para ödeyerek yapabilirsiniz. Sanal sözleşmemizde bulunan makbuzunuzu alırsınız ve size belirli bir tarihe kadar geçerli olan dijital anahtarınızı veririm. Eğer anahtar zamanında size ulaşmazsa, akıllı sözleşme size paranızı iade edecektir. Anahtarı zamanından önce gönderirsem, sözleşmenin içerisindeki fonksiyon, anahtarı ve ücreti zamanı gelinceye kadar beklemeye alır ve zamanı geldiğinde hem anahtarı hem de ücreti serbest bırakır. Sistem eğer-ise öncülüğünde çalışır ve sistemdeki herkes buna tanık olur, bu nedenle kusursuz bir teslimat bekleyebilirsiniz. Eğer size anahtarı verdiysem, ödemesini aldım demektir. Aynı şekilde ödemeyi yaptıysanız, anahtarı alırsınız. Sözleşme belirlenen tarihten sonra otomatik olarak iptal olur, iki tarafta karşı tarafın bilgisi olmadan kodu değiştiremez çünkü iki tarafta eş zamanlı olarak uyarılmaktadır.

Mali türevlerden sigorta primleri, ihlal sözleşmeleri, emlak hukuku, kredi kullanımı, finansal hizmetler, yasal işlemler ve kitlesel fonlama anlaşmalarına kadar her türlü durum için akıllı sözleşmeleri kullanabilirsiniz.

Akıllı sözleşmeleri nasıl kullanabiliriz?

IBM’deki blockchain teknolojileri başkan yardımcısı Jerry Cuomo akıllı sözleşmelerin finansal hizmetlerden sağlık sektörüne ve sigortaya kadar çok geniş sektörlerde kullanılabileceğine inanıyor. İşte bazı örnekler:
Devlet İşleri

Seçim sistemini hazırlayanlar seçimlere hile karıştırmanın çok zor olduğunu söylesede akıllı sözleşmeler son derece güvenli bir seçim sistemi sunarak bütün tartışmaları ortadan kaldırabilir. Blockchain korumalı oyların şifrelerinin çözülmesi gerekir ve erişmek için üst düzey bir bilgisayar gücü gerektirir. Hiç kimsenin o kadar fazla bilgisayar gücü yoktur bu sebeple seçimlere hile karıştırılamaz. Akıllı sözleşmeler, düşük seçmen katılımını artırabilir. Seçmen düşüklüğünün büyük bir kısmı seçim sisteminin zaman kaybettiren bir işlem (sıraya girmek, kimlik göstermek, form doldurmak) olmasından kaynaklanır. Akıllı sözleşmeler sayesinde seçmenler internet üzerinden oylarını kullanabilirler.

Yönetim

Blockchain yalnızca güven kaynağı olan herkese açık defterleri sağlamakla kalmaz aynı zamanda doğruluk, şeffaflık ve otomatik sistem sayesinde iletişim ve iş akışında olası karmaşayı tıraş eder. Normalde, iş faaliyetleri, onaylamaları ve iç ve dış problemlerin çözülmesini beklerken bir ileri bir geri olarak devam eder. Bir blockchain defteri bunu düzene sokabilir. Ayrıca, bağımsız işlemlerde genellikle ortaya çıkan tutarsızlıkları ortadan kaldırarak maliyetli davalara ve uzlaşma gecikmelerine engel olabilir.

Otomobiller

Hiç şüphe yok ki, ağırbaşlı insan öncesi omurgalılardan süper akıllı robotlara doğru ilerliyoruz. Her şeyin otomatikleştiği bir gelecek düşünün. Google, akıllı telefonlarla, şık gözlüklerle ve hatta akıllı arabalarla oraya doğru gidiyor. Akıllı sözleşmelerin işe yarayacağı yer burasıdır. Kendi kendine giden arabaların karıştığı kazalarda akıllı sözleşmeler, sensörün veya sürücünün, yanı sıra sayısız diğer değişkenlerden hangisinin sorumlu olduğunu bulmak için “kahin” görevi üstlenebilir. Akıllı sözleşmeleri kullanarak, bir otomobil sigortası şirketi, müşterilerin araçlarını nerede ve hangi koşullarda kullandıklarına göre farklı oranlarda ücret tahsil edebilir.

Emlak

Akıllı sözleşmelerle daha fazla para kazanabilirsiniz. Normalde, evinizi kiralamak isterseniz, reklamını yapmak için emlakçı veya gazete gibi bir aracı satıcıya ödeme yapmanız gerekir ve evi kiraladığınız kişinin kira ödediğini onaylamak için başka birine ödeme yapmanız gerekir. Blockchain bu masraflarınızı düşürür. Tek yapmanız gereken kripto paranızla ödeme yapmak ve sözleşmenizi blockchain üzerinde kodlamaktır.

Sağlık Hizmetleri

Kişisel sağlık kayıtları, yalnızca belirli bireylere erişimi sağlayacak özel bir anahtarla şifrelenmiş şekilde blockchain üzerinde saklanabilir. Ameliyat makbuzları bir blockchainde saklanabilir ve otomatik olarak sigorta sağlayıcılarına teslim edilebilir. Blockchain, aynı zamanda, uyuşturucu denetimi, ilaç regülasyonları ve sağlık malzemeleri idaresi gibi genel sağlık yönetimi için de kullanılabilir.

 

Akıllı Sözlesmeler Nasıl Çalısır

İşte akıllı sözleşmelerin size kazandırdıkları;

Özerklik – Anlaşmayı yapan kişi sizsiniz; onaylamak için bir aracı kurum, avukat veya diğer aracılara güvenmeniz gerekmez. Bu, üçüncü bir tarafın manipülasyon tehlikesini de engellemektedir çünkü yürütme, muhtemelen önyargılı bireyler tarafından değil, şebeke tarafından otomatik olarak yönetilmektedir.

Güven – Belgeleriniz paylaşılan bir defterde şifrelenir. Birinin belgelerinizi kaybettiğini söylemesinin imkânı yoktur.

Yedekleme – Bankanızın tasarruf hesabınızı kaybettiğini düşünün. Blockchainde arkadaşlarınızın her biri sizin arkanızı kollar. Belgeleriniz birçok kez çoğaltılarak saklanır.

Güvenlik – Şifreleme, belgelerinizi güvende tutar. Çalınma riski çok azdır. Kodu kırmak ve sızmak için anormal derecede akıllı bir bilgisayar korsanı gerektirir.

Hız – Belgeleri manuel olarak işlemek için genellikle zaman ve emek harcamanız gerekir. Akıllı sözleşmeler, işleri otomatikleştirmek için bir yazılım kodu kullanır, böylece bir dizi iş süreci saatlerce kısalır.

Tasarruflar – Akıllı sözleşmeler, sizi aracıya ihtiyaçtan kurtarır. Örneğin, işleminize tanık olması için bir notere ödeme yapmak zorunda kalmazsınız.

Doğruluk – Otomatikleştirilmiş sözleşmeler sadece hızlı ve ucuz değildir aynı zamanda elle form yığınlarını doldurmaktan kaynaklanan hataları da önler.

Şimdi sorunlara değinelim.

Akıllı sözleşmeler mükemmel değildir. Hatalar koda eklenirse ne olur? Veya hükümetler söz konusu sözleşmeleri nasıl düzenleyecek? Veya hükümetler bu akıllı sözleşme işlemlerine nasıl vergi tahakkuk edebilirler?

Yanlış kodu gönderirseniz veya avukat Bill Marino’nun belirttiği gibi doğru kodu gönderdiniz, ancak dairemize kira tarihi gelmeden önce el konulursa(yani rızam olmadan kamulaştırılırsa)? Eğer bu geleneksel sözleşme olsaydı, bunu mahkemede iptal edebilirdim, ancak bu, akıllı sözleşmeler için farklı bir durum. Sözleşme, ne olursa olsun, gerçekleştirir.

Zorlukların listesi bu şekilde devam ettirilebilir. Uzmanlar bu gibi sorunları çözmeye çalışıyor, ancak bu kritik konular potansiyel yatırımcıları akıllı sözleşmeleri kullanmaktan vazgeçirtiyor.

Akıllı Sözleşmelerin Geleceği

Akıllı sözleşmelerin geleceğinin bir kısmı bu sorunların çözümünde yatıyor. Örneğin, Cornell Tech’te, akıllı sözleşmelerin gündelik hayatımıza girmesini ısrar eden avukatlar, bu endişeleri araştırmaya kendilerini adamış durumdalar.

Aslında konu akıllı sözleşmelere gelince biraz da olsa bilim kurguya adım atmış gibi oluyoruz. Bilgi teknolojileri merkezlerinin ortak fikri akıllı sözleşmelerin hukuk gibi belirli sektörleri etkileyebileceğidir. Bu durumda, avukatlar şu anda internet üzerinde bulabileceğiniz sözleşme örnekleri yazmak yerine akıllı sözleşme örnekleri yazmak durumunda kalacaklardır. Kredi şirketleri ve muhasebeciler gibi diğer sektörler, gerçek zamanlı denetim ve risk değerlendirmeleri gibi görevler için akıllı sözleşmeleri kullanabilirler.

Akıllı Sözleşmeleri kullanabileceğiniz Blockchainler

Bitcoin: Bitcoin, finans işlemlerini yapmak için mükemmeldir, ancak belgeleri işleme kapasitesi sınırlıdır. Fakat bu akıllı sözleşmeler konusunda geliştirilemeyecek olduğu anlamına gelmez.

Sidechains: Bu, Bitcoin’e bitişik olarak çalışan ve akıllı sözleşmeler için daha fazla imkan sunan blok zincirlerin bir başka adıdır.

NXT: NXT, akıllı sözleşmeler için sınırlı bir şablon seçimi içeren genel bir blockchain platformudur. Verilen şeyi kullanmanız gerekir; kendi kodunuzu yazamazsınız.

Ethereum: Ethereum, kamuya açık bir platformdur ve akıllı sözleşmeleri kodlamak ve işlemek için en gelişmiş platformdur. İstediğiniz her şeyi kodlayabilirsiniz, ancak hesaplama gücü için “ETH” belirteçleri ile ödemek zorunda kalabilirsiniz.

Akıllı sözleşmelerin kendi potansiyeline gelirsek, sağlıktan otomobillere, gayrimenkul ve kanunlara kadar etkileyebileceği alanlarının sonu yoktur. Liste uzayıp gider.

“Akıllı sözleşmelerin toplumun yönlerini değiştirme potansiyeli büyük önem taşıyor. Bu, her türlü sosyal değişiklik için teknik bir temel sağlayacak bir şey ve bunu heyecan verici buluyorum. ”

Ethereum CTO, Gavin Wood

 

 

Instagram

Coinpedi © 2017. Tüm hakları saklıdır.

E-Posta Aboneliği

Güncellemeler ve Yeni Haberler için abone olun